Tak, nadtlenek wodoru i woda utleniona to ta sama substancja o wzorze H2O2. "Woda utleniona" to zwyczajowa nazwa rozcieńczonego, najczęściej 3-procentowego roztworu nadtlenku wodoru w wodzie. "Perhydrol" to z kolei roztwór stężony, około 30-35%. "Hydrogen peroxide" to po prostu nadtlenek wodoru po angielsku. Różnica nie leży w cząsteczce, tylko w stężeniu, a od stężenia zależy wszystko: do czego się nadaje, czy jest bezpieczny i gdzie można go kupić.
Jedna substancja, cztery nazwy
| Nazwa | Co oznacza | Typowe stężenie |
|---|---|---|
| Nadtlenek wodoru | nazwa chemiczna związku H2O2, niezależnie od stężenia | od 3% do ponad 60% |
| Woda utleniona | nazwa zwyczajowa rozcieńczonego roztworu wodnego | zwykle 3% |
| Perhydrol | nazwa zwyczajowa roztworu stężonego | 30-35% |
| Hydrogen peroxide | nadtlenek wodoru po angielsku (niem. Wasserstoffperoxid) | dowolne |
Często spotykane nazwy "tlenek wodoru" i "dwutlenek wodoru" są błędne. Tlenek wodoru to po prostu woda (H2O). Nadtlenek wodoru ma o jeden atom tlenu więcej i to ten dodatkowy atom odpowiada za całe jego działanie.
Wzór chemiczny wody utlenionej i jak działa
Wzór sumaryczny wody utlenionej to H2O2: dwa atomy wodoru i dwa atomy tlenu. Cząsteczka jest nietrwała i łatwo rozpada się na wodę i tlen:
2 H2O2 → 2 H2O + O2
Ten rozkład przyspieszają światło, ciepło, zanieczyszczenia metaliczne i enzymy. Dlatego woda utleniona pieni się na ranie: enzym katalaza z krwi i tkanek gwałtownie rozkłada H2O2, a pęcherzyki to uwalniany tlen. Uwolniony tlen utlenia białka drobnoustrojów, wybiela barwniki i rozkłada związki organiczne. Produkty rozkładu to wyłącznie woda i tlen, bez szkodliwych pozostałości, i to właśnie dlatego nadtlenek wodoru wypiera chlor w wielu zastosowaniach przemysłowych.
Stężenia nadtlenku wodoru: które do czego
| Stężenie | Nazwa handlowa | Zastosowanie |
|---|---|---|
| 3% | woda utleniona | dezynfekcja powierzchni, odkażanie gleby i doniczek, czyszczenie i wybielanie w domu, akwarystyka, podlewanie roślin w rozcieńczeniu |
| 6-12% | woda utleniona fryzjerska, "20-40 vol." | rozjaśnianie włosów, usuwanie plam, wybielanie |
| 30-35% | perhydrol, nadtlenek wodoru techniczny | wybielanie kości i trofeów, dezynfekcja instalacji, uzdatnianie wody, obróbka metali, przemysł tekstylny, papierniczy i spożywczy, laboratoria |
| 50-60% | nadtlenek wodoru techniczny stężony | wyłącznie przemysł: celuloza, chemia, oczyszczanie ścieków |
W Archem dostępne są dwa stężenia: woda utleniona 3% w kanistrze 5 l (także w zestawie 2 x 5 l) do zastosowań domowych i ogrodowych oraz perhydrol 35% w kanistrze 20 l, a dla firm paleta 6 x 20 l i kontener IBC 1000 l.
Czy nadtlenek wodoru jest szkodliwy?
Zależy od stężenia. Woda utleniona 3% przy krótkim kontakcie ze skórą jest praktycznie nieszkodliwa, może jedynie wybielić naskórek. Roztwory 6-12% drażnią skórę i oczy. Perhydrol 30-35% jest substancją żrącą: powoduje oparzenia chemiczne, poważne uszkodzenia oczu, a w kontakcie z materiałami palnymi (papier, trociny, tkaniny) może wywołać samozapłon. Przy pracy z perhydrolem obowiązkowe są rękawice odporne chemicznie, okulary ochronne i wentylacja. Więcej we wpisie Czy nadtlenek wodoru jest szkodliwy?
Do czego służy nadtlenek wodoru
- Dezynfekcja: powierzchni, narzędzi, instalacji (systemy CIP w mleczarniach i browarach), opakowań w przemyśle spożywczym, pomieszczeń metodą suchej mgły.
- Wybielanie: tkanin, masy celulozowej, kości i trofeów myśliwskich, drewna, plam organicznych.
- Dom i ogród: odkażanie gleby i doniczek, usuwanie pleśni, czyszczenie fug, podlewanie roślin roztworem 3% rozcieńczonym wodą (ok. 1 łyżka na litr) dla dotlenienia korzeni.
- Uzdatnianie wody i ścieki: utlenianie zanieczyszczeń organicznych, neutralizacja siarkowodoru i odorów, oczyszczanie basenów bez chloru.
- Przemysł i laboratoria: trawienie metali, oczyszczanie płytek drukowanych, mineralizacja próbek, synteza nadkwasów.
Szczegółowy przegląd zastosowań znajdziesz we wpisie Do czego stosuje się nadtlenek wodoru?, a instrukcję wybielania czaszek we wpisie o wybielaniu trofeów myśliwskich perhydrolem.
Gdzie kupić nadtlenek wodoru
Wodę utlenioną 3% w małych butelkach 100-250 ml kupisz w każdej aptece i drogerii. Do dezynfekcji powierzchni, odkażania gleby czy czyszczenia w większej skali taka butelka starcza na chwilę, dlatego w hurtowni chemicznej wodę utlenioną 3% sprzedaje się w kanistrach 5 l, w cenie kilkukrotnie niższej za litr. Perhydrol 35% nie jest dostępny w aptekach ani marketach budowlanych; kupuje się go w hurtowniach chemicznych, w kanistrach 20 l lub większych opakowaniach dla firm. Wysyłamy kurierem na terenie całej Polski.
Jak przechowywać nadtlenek wodoru
Nadtlenek wodoru rozkłada się powoli nawet w zamkniętym opakowaniu, dlatego przechowuje się go w oryginalnych, nieprzezroczystych kanistrach z HDPE, w chłodnym i zacienionym miejscu, z dala od metali, kwasów, zasad i materiałów palnych. Nakrętki kanistrów z perhydrolem mają odpowietrznik, który odprowadza tlen z naturalnego rozkładu. Nie wolno przelewać go do butelek po napojach ani szczelnie zamykać w szkle. Roztwór 3% zachowuje stężenie około roku, 35% dłużej, ale po każdym otwarciu traci część mocy.
Najczęstsze pytania
Hydrogen peroxide po polsku to co?
Nadtlenek wodoru, czyli woda utleniona. H2O2 na etykiecie produktu zagranicznego oznacza dokładnie to samo.
Czy woda utleniona zawiera alkohol?
Nie. Woda utleniona to wyłącznie nadtlenek wodoru rozpuszczony w wodzie, z niewielkim dodatkiem stabilizatora. Nie zawiera alkoholu ani chloru.
Czym różni się woda utleniona od wody destylowanej?
Woda destylowana to czysta H2O bez minerałów. Woda utleniona to roztwór H2O2, który utlenia i dezynfekuje. To dwa różne produkty, choć obie są przezroczystymi cieczami.
Czy można mieszać wodę utlenioną z acetonem albo octem?
Nie. Nadtlenek wodoru z acetonem tworzy niebezpieczny, wybuchowy związek, a z octem drażniący kwas nadoctowy. Nadtlenku wodoru używa się samego, co najwyżej rozcieńczonego wodą.
Ile procent ma perhydrol?
Zwyczajowo 30%, w handlu technicznym najczęściej 35%. Oba stężenia nazywa się perhydrolem.
Czy woda utleniona 3% nadaje się do dezynfekcji?
Tak, działa na bakterie, wirusy i grzyby na powierzchniach, choć wolniej niż alkohol: potrzebuje kilku minut kontaktu. Nie zastępuje preparatów do dezynfekcji rąk.
Podsumowanie
Nadtlenek wodoru, woda utleniona, perhydrol i hydrogen peroxide to jedna substancja, H2O2, w różnych stężeniach i pod różnymi nazwami. Do domu i ogrodu wystarczy woda utleniona 3% w kanistrze 5 l. Do wybielania, dezynfekcji instalacji i zastosowań przemysłowych potrzebny jest perhydrol 35%. Wszystkie opakowania znajdziesz w kolekcji nadtlenek wodoru.
