Woda demineralizowana to woda, z której usunięto prawie wszystkie rozpuszczone sole mineralne: wapń, magnez, sód, chlorki, siarczany i węglany. Dzięki temu nie zostawia kamienia ani zacieków i nie przewodzi prądu tak jak zwykła woda. Używa się jej w żelazkach i generatorach pary, akumulatorach, układach chłodzenia, spryskiwaczach, nawilżaczach powietrza, laboratoriach i w przemyśle. Poniżej wyjaśniamy, do czego służy, czy można ją pić, czym różni się od wody destylowanej i jak się ją produkuje.
Co to jest woda demineralizowana
Woda z kranu zawiera od kilkudziesięciu do kilkuset miligramów soli mineralnych w litrze. Właśnie z nich bierze się kamień w czajniku, białe zacieki na szybach i osad w urządzeniach. W wodzie demineralizowanej tych soli praktycznie nie ma. Jej czystość mierzy się przewodnością elektryczną: woda z kranu ma zwykle 300-800 µS/cm, a dobra woda demineralizowana poniżej 10 µS/cm, w zastosowaniach laboratoryjnych nawet poniżej 1 µS/cm.
Wodę demineralizowaną często nazywa się też wodą dejonizowaną. W praktyce to ten sam produkt: obie nazwy oznaczają wodę, z której usunięto jony.
Jak się produkuje wodę demineralizowaną
- Odwrócona osmoza. Woda jest przetłaczana pod ciśnieniem przez membranę, która zatrzymuje większość soli, a także bakterie i część związków organicznych.
- Wymiana jonowa. Woda przepływa przez żywice jonowymienne: kationit zatrzymuje wapń, magnez i sód, a anionit chlorki, siarczany i węglany. Złoże mieszane (oba rodzaje żywic razem) daje wodę o najniższej przewodności.
- Elektrodejonizacja (EDI). Stosowana w przemyśle i laboratoriach do doczyszczania wody po odwróconej osmozie.
W zakładach produkcyjnych zwykle łączy się te metody: najpierw odwrócona osmoza, potem wymiana jonowa lub EDI.
Woda demineralizowana a destylowana
| Cecha | Woda demineralizowana | Woda destylowana | Woda z kranu |
|---|---|---|---|
| Jak powstaje | odwrócona osmoza, wymiana jonowa | odparowanie i skroplenie | uzdatnianie wody pitnej |
| Sole mineralne | praktycznie brak | praktycznie brak | zwykle 100-500 mg/l |
| Przewodność | zwykle poniżej 10 µS/cm | zwykle 1-5 µS/cm | zwykle 300-800 µS/cm |
| pH | ok. 5,5-7 | ok. 5,5-7 | ok. 6,5-8,5 |
| Związki organiczne i mikroorganizmy | mogą być w śladowych ilościach | usunięte w procesie | w granicach norm wody pitnej |
| Koszt | niski | wyższy (energia na odparowanie) | najniższy |
Do żelazka, akumulatora, chłodnicy, spryskiwaczy czy mycia bez zacieków woda demineralizowana i destylowana sprawdzają się tak samo. Destylowaną wybiera się tam, gdzie liczy się także brak związków organicznych i drobnoustrojów, na przykład w części analiz laboratoryjnych.
Dlaczego pH jest niższe niż 7? Czysta woda szybko pochłania dwutlenek węgla z powietrza, który tworzy w niej słaby kwas węglowy. Dlatego woda demineralizowana i destylowana po otwarciu opakowania ma zwykle pH ok. 5,5-6. To normalne i nie oznacza zanieczyszczenia.
Do czego służy woda demineralizowana
- Żelazka i generatory pary. Ogranicza osadzanie się kamienia w stopie i zbiorniku. Sprawdź instrukcję urządzenia: część producentów zaleca mieszanie wody demineralizowanej z kranową, bo w niektórych żelazkach sama woda demineralizowana może powodować wyrzucanie kropli.
- Akumulatory kwasowo-ołowiowe. Do uzupełniania poziomu elektrolitu w akumulatorach obsługowych (samochodowych, trakcyjnych, w wózkach widłowych). Woda z kranu wprowadzałaby do akumulatora jony, które przyspieszają jego zużycie.
- Układy chłodzenia. Do rozcieńczania koncentratów płynów chłodniczych i glikolu, tak żeby w chłodnicy i instalacji nie odkładał się kamień. Jak dobrać glikol, opisujemy we wpisie Glikol etylenowy czy propylenowy.
- Spryskiwacze samochodowe. Jako baza letniego płynu do spryskiwaczy i do rozcieńczania koncentratów płynu zimowego: nie zostawia smug i nie zatyka dysz. Więcej we wpisie o płynach do spryskiwaczy.
- Nawilżacze powietrza. W nawilżaczach ultradźwiękowych woda z kranu zostawia biały pył na meblach, a woda demineralizowana go nie tworzy.
- Mycie bez zacieków. Do ostatniego płukania karoserii, szyb, luster, paneli fotowoltaicznych i witryn. Po wyschnięciu nie zostają białe plamy po kamieniu.
- Laboratoria. Do przygotowywania roztworów, płukania szkła laboratoryjnego i zasilania aparatury.
- Przemysł. Woda zasilająca kotły parowe, autoklawy, myjki ultradźwiękowe i linie galwaniczne, a także surowiec do produkcji kosmetyków, środków czystości i chemii samochodowej.
- Akwarystyka. Jako baza do przygotowania wody do akwarium. Przed wpuszczeniem ryb wodę trzeba uzupełnić solami mineralnymi, bo sama woda demineralizowana im nie służy.
Czy można pić wodę demineralizowaną
Wypicie łyka czy szklanki wody demineralizowanej nie zaszkodzi zdrowemu człowiekowi. Nie należy jednak pić jej na co dzień zamiast wody pitnej, z dwóch powodów:
- nie zawiera wapnia ani magnezu, które zwykle dostarczamy także z wodą, a picie wody pozbawionej minerałów przez dłuższy czas nie jest zalecane;
- woda demineralizowana sprzedawana do celów technicznych nie jest produkowana, pakowana ani badana jak woda przeznaczona do spożycia, więc nie ma gwarancji czystości mikrobiologicznej.
Do picia, gotowania i przygotowywania napojów używaj wody z kranu lub wody butelkowanej.
Czy woda demineralizowana jest szkodliwa
Nie. To po prostu bardzo czysta woda: nie jest żrąca, toksyczna ani łatwopalna i nie wymaga specjalnych środków ostrożności. Można ją wylać do kanalizacji. Jedyne ograniczenia dotyczą picia na co dzień (opisane wyżej) i niektórych urządzeń, w których producent zaleca inną wodę.
Jak zrobić wodę demineralizowaną w domu
W domowych warunkach praktycznie się nie da. Gotowanie usuwa tylko część kamienia, a dzbanki filtrujące zmniejszają twardość wody, ale nie usuwają soli w takim stopniu jak demineralizator. Wodę o zbliżonych parametrach daje domowy filtr z odwróconą osmozą, zwłaszcza z dodatkowym wkładem z żywicą jonowymienną.
Woda z osuszacza powietrza, klimatyzatora, suszarki kondensacyjnej czy z rozmrażania lodówki nie jest wodą demineralizowaną. Ma mało soli, ale zbiera kurz, włókna, bakterie i zanieczyszczenia z urządzenia, dlatego nie nadaje się do żelazka, akumulatora ani nawilżacza.
Jak przechowywać wodę demineralizowaną
- W szczelnie zamkniętym opakowaniu z tworzywa (HDPE), najlepiej oryginalnym. Po otwarciu woda pochłania dwutlenek węgla i kurz.
- Nie przelewaj jej do metalowych pojemników ani butelek po innych płynach: czysta woda łatwo rozpuszcza zanieczyszczenia.
- Trzymaj ją z dala od słońca. Zamarza w 0°C, tak jak zwykła woda, więc zimą nie zostawiaj jej w nieogrzewanym garażu w pełnym, szczelnie zakręconym kanistrze.
Najczęstsze pytania
Czy woda demineralizowana to to samo co destylowana?
Nie do końca. Obie praktycznie nie zawierają soli mineralnych, ale powstają inaczej: demineralizowana przez odwróconą osmozę lub wymianę jonową, destylowana przez odparowanie i skroplenie. W większości zastosowań domowych i warsztatowych można ich używać zamiennie.
Jakie pH ma woda demineralizowana?
Świeżo wyprodukowana ok. 7, a po kontakcie z powietrzem zwykle ok. 5,5-6, bo pochłania dwutlenek węgla.
Czy wodę demineralizowaną można wlać do chłodnicy?
Tak, do rozcieńczania koncentratu płynu chłodniczego. Samej wody nie zostawiaj w układzie, bo nie chroni przed zamarzaniem ani korozją.
Czy woda demineralizowana zamarza?
Tak, w 0°C, tak samo jak woda z kranu.
Do czego jest woda demineralizowana w akumulatorze?
Do uzupełniania ubytku wody w elektrolicie akumulatorów obsługowych. Nie dolewa się kwasu, tylko wodę, do poziomu wskazanego przez producenta.
Gdzie kupić wodę demineralizowaną
Wodę demineralizowaną w kanistrze 5 l wysyłamy kurierem na terenie całej Polski. Dla warsztatów, myjni, serwisów i zakładów produkcyjnych przygotowujemy większe ilości na zapytanie. Jeśli walczysz z kamieniem w instalacji, zajrzyj też do poradnika Jak usunąć kamień kotłowy z bojlera i instalacji.
